طعم عسل ناب

نگاهی به مزمور 23

نوشتۀ: ح.گ

در انجیل فارسی ترجمۀ قدیم( نسخۀ برگرفته از زبان عبری، یونانی و آرامی) مزمور23 را اینگونه میخوانیم:

" خداوند شبان من است؛ محتاج به هیچ چیز نخواهم بود. در مرتعهای سبز مرا میخواباند؛ نزد آبهای راحت مرا رهبری میکند. جانم را برمیگرداند؛ و بخاطر نام خود به راههای عدالت هدایتم مینماید. چون در وادی سایۀ موت نیز راه روم؛ از بدی نخواهم ترسید زیرا تو با من هستی؛ عصا و چوبدستی تو مرا تسلی خواهد داد. سفرهایی برای من به حضور دشمنانم میگسترانی، سر مرا به روغن تدهین کردهایی و کاسهام لبریز شده است. هر آینه نیکویی و رحمت تمام ایام عمرم در پی من خواهد بود، و در خانۀ خداوند ساکن خواهم بود تا ابدالاباد."

مزامیر اشعار هستند، سرود. رساله نیستند. پس باید آنها را شعر گونه بخوانیم؛ یعنی با احساس شاعر یکی شویم، آن را به سادگی شعر درک کنیم و به عمق احساس شاعرانۀ آن وارد شویم. به دنبال منطق و استدلال لغوی نباشیم. متاسفانه ترجمۀ قدیم انجیل فارسی این شکل شعر گونۀ این مزمور و یا دیگر مزامیر را به ما نمیدهند. اما ترجمۀ عصر جدید انجیل فارسی این ترتیب را رعایت کرده، اما ترجمۀ آن زیاد با نسخههای معتبر ترجمۀ انگلیسی ESV و NASB منطبق نیست. به هر حال، اگر به ترجمۀ این دو نسخۀ انگلیسی که نزدیک به ترجمۀ زبان اصلی میباشند مراجعه کنید شما تقریبا همین مزمور 23 را اینگونه خواهید داشت:

" 1خداوند

شبان من است؛

محتاج به هیچ چیز نخواهم بود.

2در مرتعهای سبز مرا میخواباند؛

نزد آبهای راحت

مرا رهبری میکند.

3جانم را برمیگرداند؛

و بخاطر نام خود

به راههای عدالت هدایتم مینماید.

4چون در وادی سایۀ موت نیز راه روم؛

از بدی نخواهم ترسید

زیرا تو

با من هستی؛

عصا و چوبدستی تو

مرا تسلی خواهد داد.

5سفرهایی برای من به حضور دشمنانم میگسترانی،

سر مرا به روغن تدهین کردهایی

و کاسهام لبریز شده است.

6هر آینه

نیکویی و رحمت تمام ایام عمرم

در پی من خواهد بود،

و در خانۀ خداوند

ساکن خواهم بود تا ابدالاباد."

باید به یاد داشته باشیم که چه کسی سرایندۀ این شعر است؛ داود. باید بدانیم داود در چه موقعیتی بوده است. مسلما او هنوز پادشاه اسرائیل نیست اما میخوانیم که او در این زمان مسح پادشاهی را از جانب سموئیل دریافت کرده است.( آیۀ 5 و اول سموئیل 16: 12- 13 ) از زمان مسح شدن داود تا زمان مرگ شائول، اولین پادشاه اسرائیل، داود یک روز خوش از دست سربازان شائول نداشت! همه چیز از زمان مسح او شروع شد.( به زندگی مسیحی خودتان نگاه کنید و نگاهی هم به زندگی قبل از ایمان خودتان بیاندازید. اگر حقیقتا تولد تازه را دریافت کردهاید. در روح خدا زندگی میکنید و بر طبق فرامین خداوند و نجات دهندۀ خودتان زندگی کردهاید، در خواهید یافت که حملات شیطان و دشمنان نور به مراتب بر شما بیشتر از زمان کفر و بی خدایی و دوران زیستن شما در گناه هستند! همیشه همینطور بوده است؛ پس غافلگیر نشوید، راه بهشت تنگ است و راه جلجتا به مرگ ختم میشود.) برای اثبات این ادعای خودم شما کافیست کمی پردۀ مزمور 23 را به کناری بزنید و دشت خاکستری و غم افزای مزمور 22 را نظاره کنید:

" ای خدای من

ای خدای من چرا مرا ترک کردهایی

و از نجات من

و سخنان فریاد من دور هستی."( مزمور 22: 1)

همین کس که اینجا به خدا فریاد و ناله میزند، اینجا اینگونه با همان خدا سخن میگوید:

" خداوند

شبان من است؛

محتاج به هیچ چیز نخواهم بود."

همان خدایی که در مزمور 22 گویی نیست، در مزمور 23 هست و چه خوب هم هست! اما چرا اهمیت دارد که دل داود را در زمان سرایش این سرودها و افکار او را آگاه باشیم و از آن اطلاع داشته باشیم؟ زیرا تقریبا صدها سال بعد وقتی نجات دهنده پا به روی زمین گذاشت و در میان گناهکاران زیست، از آنان جفا دید، توهین شد، در تعقیب مرگ و سنگسار شدن قرار گرفت؛ و درست در آخرین شب چنان در غم و اندوه رفت که فرشتگان باید او را تقویت میکردند و او تمام این دردها را برای ما و بخاطر ما متحمل شد، قادر نخواهیم بود تا عمق و ژرفنای کار عظیم او را بر بالای صلیب برای این رهایی خود درک کنیم.

اما داود چگونه در این 6 آیه که به نظر من، چون بالهای سترگ فرشتگان بهشتی میمانند که به مدت هزاران سال قوت، دلگرمی، تشویق ایمانداران در سراسر این کرۀ خاکی گشته و میلیونها نفر این مزمور را در زندان، در بیمارستان در محل کار، در بستر مرگ در جبهههای جنگ در مدارس در دانشگاه و در هر گوشه و هر کناری از زبان بیشماری سراییدهاند؛ از دل خود با خدا سخن گفته است؟

بدون هیچ شک و تردید کتاب مقدس کلام خداست. اما خیلیها این را جا میداندازند که کلام خدا همچنین کلام در بارۀ خدا و در بارۀ گفتگو با خدا نیز میباشد. منظور چیست؟ یعنی کلام خدا نه تنها از فرامین و خواسته و اراده و نقشۀ خدا برای هستی سخن میگوید، همچنین در بارۀ خود خدا، شخصیت او و ماهیت او نیز سخن میگوید. شما در هیچ دین و مذهب و هیچ کتاب دینی تا به این اندازه به شخصیت و شناخت خدا آنچنان که در کتابمقدس ما هست، نزدیک نخواهید شد. آیا میگویم کتابمقدس تماما خدا را به ما شناسانده است؟ البته که در مسیح عیسی ما خود خدای نادیده را دیدیم و شناختیم، اما شناخت این خدا نه تنها در عیسای مسیح بلکه در کتابمقدس نیز محدود نمیشود،هرگز! زیرا حتی شناخت خود عیسای مسیح نیز نامحدود است و هرگز هیچ عقل و حکمتی قادر به هضم تمام دانش از او نیست.

اما در این مزمور شما در بارۀ خدای داود میخوانید. و گفتگوی ساده و بسیار شیرین، مانند عسل ناب دماوند!

داود در همان ابتدا خدای خود را شبان صدا میکند. چرا؟ زیرا خود او روزی شبان بوده است. و آنچه در این مزمور از آیۀ 1 تا آیۀ 4 شما میخوانید دقیقا همان کارهایی بوده است که داود بعنوان شبان گوسفندان برای گوسفندان خود کرده، میکرده و میاندیشیده است. او همان خدای مزمور 18 و مزمور 19 با آن همه عظمت و شکوه را اینجا " شبان" خطاب میکند. مقامی اینچنین ساده، پیش پاافتاده. مقامی نه چندان والا در چشم دنیای آن روز، به خصوص در فرهنگ پیشرفتۀ ایلام و مصر آن زمان. اما برای قلب داود، خدایی که او پرستش میکند تا به این حد به او نزدیک است، که داود گوسفند اوست و خدایش شبان او! چارلز هدان اسپورژن در کتاب خود در این خصوص میگوید:" در جایی که کتابمقدس ماهیت و ذات آدمی را به گرگان و بزها تشبیه میکند، خود را گوسفند خدا خواندن فقط از جانب یک روشنایی الهی از آسمان قادر میگردد که شخص خود را گوسفند خدا بخواند."*1

اما جالب اینجاست که نامی که داود برای خدای خود صدا میکند، نامی کاملا متفاوت از نام خدایان ساختگی و بتهای آن زمان است. عبارت عبری " خداوند " در آغاز این مزمور، به زبان عبری" خدای یهوه، یا ادونای " قید شده است. داود خدای خود را " یهوه " و " ادونای" خطاب میکند. خدای" هستم". همان خدایی که به موسی در بتۀ آتش ظاهر شد. همان خدایی که با دستان قدرتمند خود اسرائیل را از مصر بیرون آورد و سرزمین موعود را به آنها داد. دقیقا همین نام به شکل دیگری در همان آغاز کتاب آفرینش خود را به ما معرفی میکند. میخوانیم که : " در ابتدا " الوهیم " خدا، آسمان و زمین را آفرید." این خطاب کردن خدا در آغاز این مزمور به نام " ادونای یا یهوه " تصادفی نبوده است. در این مزمور که فقط 6 آیه بیشتر نیست، داود از هفت نام دیگر خدا که در زبان عبری او به آن معروف و شناخته گشته است استفاده میکند و آنها را به زیبایی و ظرافت در لابلای این شعر زیبای خود منبت کاری میکند. ما که از فرهنگ شرق هستیم میدانیم که نامها برای خود معنایی دارند. و افراد به نامهایی متعددی خوانده شده و معروف میگردند. در کتابمقدس نیز به همین طریق شما در گوشه و کنار آن این موضوع را میخوانید. نامها، اشتهار و شهرت افراد به دلیل نامهای ایشان. و خداوند، یهوه در طول کتابمقدس افراد را به نامهای خاصی خطاب میکند، نامهای آنها را بر طبق ماهیت و شرایط روحانی و بیرونی و زندگی آنها عوض میکند و شما در پشت هر نام، گویی یک تاریخ را دارید! و همین خدا برای شناساندن قدری از ماهیت و شخصیت خود از فرهنگ و سنت همین قوم که در بین آنها رواج دارد استفاده میکند و با آنها از خود گفتگو میکند.

داود یک عبری است؛ و او به زبان عبری، شعری در بارۀ خدای خود سرائیده است، و او خدای خود، یهوه را به نامهایی که گویای شخصیت و ماهیت اوست صدا کرده یعنی امری که بی نهایت برای فرهنگ عبری حائز اهمیت است. در مزمور 9 ایۀ 10 میخوانیم:" و آنانی که نام ترا میشناسند بر تو توکل خواهند داشت." توجه شما را به این نکتۀ ظریف جلب میکنم که مزمورنویس، داود، نمیگوید: "" نامهای " ترا میشناسند" بلکه " " نام " ترا میشناسند". باید دقت کنید تمامی نامهای قید شده برای یهوه در کتابمقدس، گویای یک شخصیت واحد و غیرقابل تغییر و ثابت خداست. نامهای متعدد از خدایی با درون و شخصیتی متعدد سخن نمیگوید بلکه تمام نامها منشور واحدی از یک خدای واحد و یک شخصیت واحد و غیرقابل تغییر سخن میگوید. بیایید تا با نام یهوه در این مزمور آشنا شویم، بر آنها تمرکز کنیم و اینگونه این مزمور را که مانند عسلی ناب میباشد، قطره قطره بنوشیم، تا قوت ما گردد، باشد تا طعم آسمانی آن را هرگز فراموش نکنیم و آن را زینت جان و روح و جسم خود سازیم:

1- خداوند= ادونای=هستم=یهوه( خروج 3: 15 )

2- محتاج به هیچ نخواهم بود= یهوه یایرا= خدای فراهم کنند( پیدایش 22: 14 )

3- نزد آبهای راحت مرا رهبری میکند= یهوه شالوم= خدای صلح( داوران 6: 24)

4- جان مرا برمیگرداند= یهوه رافاه=خدای شفا دهنده( خروج 15: 26)

5- به راههای عدالت هدایتم مینماید=یهوه صدقینو=خدای عدالت( ارمیا 33: 16)

6- تو با من هستی=یهوه شمی= او اینجا است( حزقیال 48: 35)

7- سفرهایی برای من به حضور دشمنام میگسترانی=یهوه نسی=خدای پیروزی دهنده(خروج 17: 15 )

8- سر مرا به روغن تدهین کردهایی=یهوه مخادش=خدای قدوس و تقدیس کننده(لاویان 20: 8)

زیبایی و ظرافت این مزمور حقیقتا غیرقابل وصف است و به وقت ما نمیگنجد. اما دوستان عزیز نگاه کنید به این شش آیه و سعی کنید تا خودتان را در آن پیدا کنید. مسلما شما هرگز شبان نبودید و نمیدانید تجربۀ یک شبان چه بوده است. چه بسا در عمر خودتان هرگز حتی از کنار درۀ سایۀ موت نیز رد نشده باشید، نه سر در میاورید که عصا و چوبدستی خدا چطوری میتواند شما را از بدی نترساند و نه اینکه سر شما هرگز به روغن تدهین شده است. اما آنچه داود در این 6 آیه از دل خود سخن گفته است، اعتماد و اطمینان او به خدای اوست، همانطور که تمام اعتماد گوسفند به شبان خود است. او صدای شبان خود را میشناسد، به دنبال او روان میشود. در جایی که شبان نشسته او نیز مینشیند و استراحت میکند، زیرا در آن مرغزاری که شبان او را آورده به خوبی تغذیه شده است. او میداند که شبان او، او را از حملۀ گرگان درنده حفظ خواهد کرد. امید و اتکای این حفاظت او به عصایی است که شبان در دست دارد. او تمام خود را به شبان خود میسپارد، تمام زندگی خود را. یعنی دقیقا کاری که داود در این مزمور کرده است.

داود در این مزمور تمام نیاز مادی خود را، تمام نیاز آرامش خود را، تمام نیاز صلح جاودانی خود را، تمام شجاعت و دلیری خود را، تمام پیروزی و کامیابی خود را، تمام برکات بیکران روان شده به خود را، و تمام اعتماد خود را پس از مرگ، یعنی حیات ابدی خود را به دستان خدای خود سپرده است و او اطمینان دارد، که خدای او، خدایی زنده است و قادر است او را در تمام این موارد حفظ کند. من و شما چه؟ آیا زمان آن نرسیده که تمام خود را تقدیم خداوند و نجات دهندۀ خود، شبان اعظم خود کنیم؟ اگر داود هزاران سال پیش قبل از قربانی شدن مسیح برای گناهان او اینگونه از خدایش سخن گفته است، چقدر ما بیشتر امروز باید برای خداوند و نجات دهندۀ خود که برای گناهان ما مرد، دفن شد، روز سوم زنده شد و به ما روح مقدس را بخشید، و به ما وعدۀ حیات جاودان را داد، قدردان و سپاسگزار باشیم. با خداوند خود خودمانی باش! او را مانند عسلی بنوش! مانند ردایی بر تن کن! مانند عطری بر خود بزن! و با او، در او، در این شب تاریک دنیای گناه آلود و پر از فساد و ویرانی تا صبح دیدار قدم بزن!نامش را مژده بده! اسیران و کوران را به نزد او بیاور، گمشدگان را پیدا کن و آنها را به آغوش این شبان مهربان رهنمایی کن!

*1- از کتاب " گنجینۀ داود " کتاب اول. مزمور 23. صفحۀ 353 . The Treasury of David .